بیمێ ساخلەمیێ ل ئەلمانیا: یاسایی بەراورد ب تایبەت
ژ دەقێ عەرەبی هاتیە وەرگێڕان. ب عەرەبی بخوینە
بیمێ ساخلەمیێ بۆ هەر کەسەکێ ل ئەلمانیا دژیت ناچارییە، و بێی وی تو نەشێی مۆلەتا ئاکنجیبوونێ وەرگری یان نوو بکەی. دوو سیستەم هەنە: بیمێ یاسایی (GKV) کو نێزیکی 90%ێ ئاکنجیان دگریت، و بیمێ تایبەت (PKV). هەمی کەس نەشێن هەلبژێرن، و هەلبژارتن دبیت بڕیارەکا درێژخایەن بیت کو زڤڕین ژێ زەحمەتە.
کێ ب خۆکاری سەر ب بیمێ یاساییە؟
هەر کارمەندەکێ داهاتێ وی یێ سالانە ژ سنوورێ ناچاریا بیمێ (Versicherungspflichtgrenze) کێمتر بیت، دڤێت د بیمێ یاساییدا بیت و مافێ هەلبژارتنێ نینە. ئەڤ سنوورە هەر سال دهێتە نووکرن. یێن داهاتێ وان ژ ڤی سنووری پترە، و خودانکارێن ئازاد و فەرمانبەرێن حکومی (Beamte)، دشێن بیمێ تایبەت هەلبژێرن.
بەشداریا بیمێ یاسایی چاوا دهێتە هژمارتن؟
بەشداری رێژەیەکا سەدییە ژ مووچێ گشتی: رێژەیەکا گشتی یا جێگیر بۆ هەمی سندووقان، دگەل «بەشداریا زێدە» (Zusatzbeitrag) کو هەر سندووقەک ب خۆ دیار دکەت. کارمەند و خودانکار ب ئێکسانی دابەش دکەن، و پشتی سنوورەکێ داهاتی زێدە نابیت. رێژا بەشداریا زێدە یا سندووقێ خۆ ل ماڵپەرێ وی یان د نامێن ویدا دبینی.
مەزنترین مفایێ بیمێ یاسایی: بیمێ بێ بەرانبەر یێ خێزانێ
د بیمێ یاساییدا، هەڤژین و زارۆکێن داهاتێ خۆ نینە (یان داهاتەکێ گەلەک کێم هەی) بێ بەرانبەر د «بیمێ خێزانێ» (Familienversicherung)دا دهێنە بیمەکرن. بۆ خێزانەکا ئێک کەس داهات هەی و چەند زارۆک هەین، ئەڤ مفایە ب تنێ دبیت هەیڤانە سەدان یۆرۆ بینیت بەراورد ب بیمێ تایبەت.
بیمێ تایبەت چاوا کار دکەت؟
د بیمێ تایبەتدا قیست ب داهاتی ڤە گرێدای نینە، بەلکو ب ژیێ تە دەمێ بەشداربوونێ و رەوشا ساخلەمیا تە و ئاستێ وی بیمەی یێ تو هەلدبژێری. هەر ئەندامەکێ خێزانێ قیستێ خۆ یێ جودا ددەت، زارۆک ژی. پتر جاران پێشی پارێ نوژداری ددەی و پاشی ژ کۆمپانیێ وەردگریەڤە. مفایێن بەربەلاڤ: ژڤانێن لەزتر ل دەڤ هندەک نوژداران، بیمەکا بەرفرەهتر د هندەک خزمەتگوزاریاندا، و قیستەک کو دبیت بۆ گەنجێ ساخلەم یێ داهاتێ بلند کێمتر بیت.
مەترسی بەری هەلبژارتنا تایبەت
قیستێن بیمێ تایبەت دگەل ژیی بلند دبن، و زڤڕین ژ تایبەت بۆ یاسایی پشتی ژیێ 55 سالان گەلەک زەحمەتە و بەری هنگێ ژی مەرجێن توند هەنە. خێزانا مەزن چەند قیستان ددەت. لەورا بڕیار پشتا خۆ ب پلانا تە یا درێژخایەن گرێ ددەت: ئەرێ تو هەتا خانەنشینیێ ل ئەلمانیا دمینی؟ پلانا زارۆکان تە هەیە؟ ئەرێ داهاتێ تە بلند دمینیت؟
کیژ بۆ تە گونجایترە؟
بیمێ یاسایی پتر جاران گونجایترە بۆ خێزانا ئێک داهات، بۆ یێن پلانا چەند زارۆکان هەی، بۆ نەخۆشیێن درێژخایەن، و بۆ یێن دلنیا نینن داهاتێ وان یێ بلند بەردەوام دبیت. بیمێ تایبەت دبیت بۆ گەنجێ سەلت یێ داهاتێ بلند و جێگیر گونجای بیت، یان بۆ فەرمانبەرێ حکومی یێ دەولەت پشکەکا مەزن ژ خەرجیێن چارەسەریا وی دگریتە ئەستۆ. دشێی راوێژا سەربەخۆ یا بێ بەرانبەر ژ ناڤەندێن راوێژا بکاربەران (Verbraucherzentrale) وەرگری.
ئەڤ بابەتە زانیاریێن گشتینە و نە شیرەتا یاسایی یان باجێیە. یاسا دهێنە گوهۆڕین، لەورا سەرچاوەیێن فەرمی یێن ل خوارێ یان دەزگەها پەیوەندیدار بپشکنە. تە خەلەتیەک دیت؟ بێژە مە.