لەدەستدانی کار لە ئەڵمانیا: دەرماڵەی بێکاریی یەکەم بەراورد بە دەرماڵەی جۆب سەنتەر
وەرگێڕدراوە لە دەقی عەرەبییەوە. بە عەرەبی بخوێنەوە
لەدەستدانی کار ساتێکی سەختە، بەڵام سیستەمی ئەڵمانی تۆڕێکی پاراستن دابین دەکات ئەگەر بزانیت چۆن بەکاری بهێنیت و لە کاتی دروستدا هەڵسوکەوت بکەیت. گەورەترین ئەو هەڵانەی پارە لە خەڵک دەکەن دواکەوتنە لە تۆمارکردن، و تێکەڵکردنی دوو جۆرەکەی دەرماڵەیە.
زوو تۆمار بە: ماوەی یاسایی
یاسای ئاسایشی کۆمەڵایەتی (SGB III) ناچارت دەکات خۆت وەک گەڕۆک بەدوای کاردا لە ئاژانسی کار (Agentur für Arbeit) تۆمار بکەیت لانیکەم سێ مانگ پێش کۆتاییهاتنی کارەکەت ئەگەر ڕێکەوتی کۆتاییهاتنی بزانیت. و ئەگەر کەمتر لە سێ مانگ پێشتر بە کۆتاییهاتنی کارەکەت زانیت، دەبێت لە ماوەی سێ ڕۆژ لە زانینیەوە تۆمار بیت. دواکەوتن لەوانەیە بە ڕاگرتنی دەرماڵە بۆ ماوەیەکی کورت سزا بدرێت. تۆمارکردنی سەرەتایی دەکرێت بە ئەلیکترۆنی لە ماڵپەڕی ئاژانسی کار بکرێت.
دەرماڵەی بێکاریی یەکەم (Arbeitslosengeld I)
دەرماڵەیەکی بیمەییە، واتە بەشدارییەکەیت لە مووچەکەت داوە. بە ئاسایی مافت هەیە ئەگەر لانیکەم 12 مانگ لە ماوەی 30 مانگی پێش بێکاری کارێکی ژێر بیمەی کۆمەڵایەتیت کردبێت. نزیکەی 60%ی مووچەی پوختی پێشووتە، یان نزیکەی 67% ئەگەر منداڵت هەبێت. ماوەی دانی پشت بە ماوەی کاری پێشوو و تەمەنت دەبەستێت. و پشت بە سامانت یان داهاتی هاوسەرەکەت نابەستێت.
کەی لەوانەیە دەرماڵە بە کاتی ڕابگیرێت؟
ئەگەر خۆت بەبێ هۆکارێکی گرنگ دەست لە کارەکەت کێشایەوە، یان خۆت ڕێککەوتنی کۆتاییهێنان بە گرێبەست (Aufhebungsvertrag)ت واژۆ کرد، لەوانەیە ئاژانسی کار ماوەیەکی ڕاگرتن (Sperrzeit) دابنێت کە دەرماڵەی تێدا نادرێت، بە ئاسایی تا 12 هەفتە. بۆیە پێش ئەوەی لە کاریگەرییەکەی تێبگەیت هیچ ڕێککەوتنێکی کۆتاییهێنان واژۆ مەکە، و ڕاوێژ لە ئاژانسی کار یان سەندیکایەک یان ڕاوێژکارێکی یاسایی وەربگرە.
دەرماڵەی جۆب سەنتەر (Bürgergeld)
ئەگەر مافی دەرماڵەی بێکاریی یەکەمت نەبوو، یان ماوەکەی تەواو بوو، یان بەشی پێداویستییەکانی خێزانەکەتی نەکرد، ڕۆڵی جۆب سەنتەر دێت بە دەرماڵەی بنەڕەتی کە ئێستا بە Bürgergeld ناسراوە. ئەمە دەرماڵەیەکی کۆمەڵایەتییە پەیوەندیدار بە پێویستییەوە: لەسەر بنەمای داهات و پاشەکەوتی هەموو خێزان هەژمار دەکرێت، و تێچووی خانوو دەگرێتەوە. لەوانەیە ڕووبەڕووی چاکسازی و گۆڕینی ناو و مەرج ببێتەوە، بۆیە هەمیشە دۆخی ئێستا لە ماڵپەڕی جۆب سەنتەر بپشکنە.
کاریگەری لەسەر نیشتەجێبوون و ڕەگەزنامە
ئەم خاڵە زۆر گرنگە بۆ دانیشتووانی نائەوروپی. دەرماڵەی بێکاریی یەکەم بیمەییە، و بە ئاسایی وەک پشتبەستن بە یارمەتیی کۆمەڵایەتی مامەڵەی لەگەڵ ناکرێت. بەڵام Bürgergeld لەوانەیە کار بکاتە سەر نوێکردنەوەی هەندێک جۆری نیشتەجێبوون، و لەسەر مەرجی خۆبژێوی لە ڕەگەزنامە و نیشتەجێبوونی هەمیشەییدا. خاوەنی هەندێک نیشتەجێبوونی پەیوەندیدار بە کارەوە دەبێت کۆتاییهاتنی کارەکەیان بە فەرمانگەی بیانییەکان ڕابگەیەنن، و لەوانەیە ماوەیەکیان پێبدرێت بۆ گەڕان بەدوای کارێکی نوێدا. دەستبەجێ دوای لەدەستدانی کارەکەت ڕاوێژ لە ناوەندی ڕاوێژی کۆچبەران وەربگرە.
هەنگاوە کردارییەکان
نامەی کۆتاییهێنان بە کار و ڕێکەوتی وەرگرتنی هەڵبگرە. دەستبەجێ لە ئاژانسی کار تۆمار بە. لە خاوەنکار بڕوانامەی کار (Arbeitsbescheinigung) داوا بکە کە ئاژانسەکە پێویستی پێیەتی. دوایین پسوولەی مووچەت و پشووە ماوەکانت بپشکنە. و ئەگەر بڕیارێکت پێگەیشت کە پێت وایە هەڵەیە، مافی ئەوەت هەیە لە ماوەی یەک مانگدا ناڕەزایی دەرببڕیت.
ئەم بابەتە زانیاریی گشتییە و ڕاوێژی یاسایی یان باجی نییە. یاساکان دەگۆڕێن، بۆیە سەرچاوە فەرمییەکانی خوارەوە یان دامەزراوەی پەیوەندیدار بپشکنە. هەڵەیەکت بینی؟ پێمان بڵێ.